Operacje witrektomii

Wnętrze gałki ocznej, między soczewką a siatkówką, wypełnia przezroczysta, żelowa substancja zwana ciałem szklistym. U zdrowego oka jest ona klarowna i umożliwia swobodne przenikanie światła do siatkówki. Witrektomia to zabieg polegający na precyzyjnym usunięciu ciała szklistego – w całości lub częściowo – wraz z ewentualnymi zmianami patologicznymi, które je zaburzają (krwią, błonami, zrostami). Dzięki temu chirurg zyskuje bezpośredni dostęp do siatkówki, co pozwala na naprawę wielu poważnych schorzeń tylnego odcinka oka.

Witrektomia jest jednym z najczęściej wykonywanych zabiegów w chirurgii siatkówki. Wykonuje się ją między innymi w przypadku:

• Odwarstwienia siatkówki – stanu bezpośrednio zagrażającego utratą wzroku.
• Krwotoku do ciała szklistego, np. w przebiegu retinopatii cukrzycowej.
• Otworu w plamce żółtej oraz błony nasiatkówkowej.
• Powikłań zaawansowanej retinopatii cukrzycowej, w tym proliferacyjnej.
• Ciężkich zapaleń wnętrza gałki ocznej.
• Ciał obcych wewnątrzgałkowych po urazach oka.
• Powikłań pooperacyjnych po innych zabiegach okulistycznych.

Choroby siatkówki i ciała szklistego często rozwijają się nagle lub postępują szybko. Warto pilnie zgłosić się na badanie, jeśli zauważysz:

• Nagły wzrost liczby "much" lub niteczek pływających w polu widzenia.
• Błyski światła, zwłaszcza pojawiające się nagle.
• Cień lub "zasłonę" ograniczającą pole widzenia.
• Zniekształcenie obrazu – proste linie wydają się faliste.
• Nagłe, znaczne pogorszenie ostrości wzroku.

Każdy z tych objawów może świadczyć o stanie wymagającym pilnej konsultacji okulistycznej. W chorobach siatkówki czas podjęcia leczenia ma istotny wpływ na jego wynik.

Kwalifikacja do zabiegu opiera się na dokładnej diagnostyce tylnego odcinka oka. Lekarz okulista:

• Przeprowadzi wywiad dotyczący objawów i ogólnego stanu zdrowia, w tym chorób ogólnoustrojowych (np. cukrzycy).
• Zbada ostrość wzroku.
• Zbada dno oka po rozszerzeniu źrenic, oceniając stan siatkówki i ciała szklistego.
• Wykona badania obrazowe, takie jak OCT (optyczna koherentna tomografia) czy USG gałki ocznej, pozwalające precyzyjnie ocenić rozległość zmian.

Witrektomia wykonywana jest obecnie w technice małoinwazyjnej (mikrochirurgii bezszwowej), z użyciem bardzo cienkich narzędzi wprowadzanych przez mikroskopijne nacięcia w oku. Zabieg polega na:

1. Wykonaniu kilku mikroskopijnych nacięć w twardówce (w zależności od zastosowanej techniki – od ok. 0,4 do 0,7 mm średnicy).
2. Usunięciu zmienionego chorobowo ciała szklistego za pomocą specjalistycznego witrektomu.
3. Naprawie przyczyny problemu – np. przyłożeniu odwarstwionej siatkówki, usunięciu błon czy zamknięciu otworu w plamce.
4. W razie potrzeby wypełnieniu wnętrza oka gazem, olejem silikonowym lub płynem, wspomagającym gojenie.

Zabieg wykonywany jest najczęściej w znieczuleniu miejscowym regionalnym (blok okołogałkowy), często wspomaganym sedacją. U dzieci, pacjentów niewspółpracujących lub przy bardziej rozległych operacjach stosuje się znieczulenie ogólne. Czas trwania zabiegu zależy od stopnia skomplikowania przypadku.

Czas i przebieg rekonwalescencji zależą od rodzaju schorzenia oraz zastosowanej techniki. Pacjent otrzymuje szczegółowe zalecenia pooperacyjne, które mogą obejmować:

• Stosowanie kropli przeciwzapalnych i antybiotykowych.
• Czasowe ograniczenie aktywności fizycznej i utrzymywanie określonej pozycji głowy (np. przy zastosowaniu gazu).
• Regularne wizyty kontrolne, pozwalające monitorować proces gojenia.
• Jeśli oko wypełniono olejem silikonowym, zwykle konieczna jest druga, odrębna operacja w celu jego usunięcia po zakończeniu procesu gojenia.

Schorzenia siatkówki i ciała szklistego często wymagają szybkiej diagnostyki – w wielu przypadkach czas między wystąpieniem objawów a podjęciem leczenia wpływa na jego wynik. Objawy takie jak nagłe "muchy", błyski światła czy ubytki w polu widzenia są wskazaniem do pilnej konsultacji okulistycznej.

Witrektomia jest jednym z podstawowych zabiegów chirurgii witreoretinalnej, wykonywanym przez lekarzy specjalizujących się w chirurgii tylnego odcinka oka.

Powyższe informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej.