Najczęściej zadawane pytania:
1. Co to jest niedowidzenie?
Niedowidzenie (amblyopia) to zaburzenie widzenia polegające na obniżonej ostrości wzroku w jednym oku, którego nie można w pełni skorygować okularami. Przyczyną jest nieprawidłowe przetwarzanie obrazu przez mózg, który „pomija" sygnały ze słabszego oka.
Najczęściej rozwija się u dzieci i może być spowodowane m.in. zezem, dużą różnicą w wadzie wzroku między oczami lub nieleczoną wadą refrakcji.
Wczesne wykrycie jest kluczowe – leczenie (np. okulary, zasłanianie lepszego oka) daje najlepsze efekty w dzieciństwie.
2. Co to jest obturator?
Obturator (ortopad) to specjalna, nieprzezroczysta naklejka lub przesłona stosowana w leczeniu niedowidzenia. Przykleja się ją bezpośrednio na skórę wokół oka, aby zasłonić lepiej widzące oko.
Dzięki temu słabsze oko jest zmuszone do intensywniejszej pracy, co wspomaga jego rozwój i poprawę ostrości widzenia. Taka metoda leczenia nazywana jest okluzją i jest jedną z podstawowych terapii niedowidzenia u dzieci.
3. Czy można wyleczyć niedowidzenie u dzieci?
Niedowidzenie u dzieci można skutecznie leczyć, szczególnie przy wczesnym wykryciu, do 7-8 roku życia. Leczenie polega najczęściej na noszeniu odpowiednio dobranych okularów oraz zasłanianiu lepszego oka (tzw. obturacji), aby pobudzić słabsze oko do pracy. W niektórych przypadkach stosuje się także ćwiczenia wzrokowe lub leczenie przyczyny, np. zeza.
4. Czy u dorosłych można wyleczyć niedowidzenie?
U dorosłych całkowite wyleczenie niedowidzenia jest niemożliwe, ponieważ układ wzrokowy jest już utrwalony, zakończył swój rozwój.
5. Co to jest zez pozorny?
Zez pozorny to stan, w którym oczy mogą sprawiać wrażenie nierówno ustawionych, jak w przypadku zeza, jednak ich rzeczywiste ustawienie jest prawidłowe i nie dochodzi do zaburzenia widzenia obuocznego.
Najczęściej jest to efekt budowy twarzy, np. szerokiej nasady nosa, niewielkiego rozstawu oczu lub obecności fałdów skórnych w okolicy kącików oczu (epikantus). W takich przypadkach jedno oko może wyglądać na „odchylone", mimo że oba oczy patrzą w tym samym kierunku.
Zez pozorny nie jest dysfunkcją wzroku i nie wymaga leczenia. W razie wątpliwości zaleca się konsultację okulistyczną, aby wykluczyć prawdziwy zez.
6. Kiedy mówimy, że dziecko "zezuje"?
O zezie u dziecka mówimy wtedy, gdy oczy nie są ustawione równolegle i nie kierują się w ten sam punkt. W praktyce oznacza to, że jedno oko może „uciekać" do środka, na zewnątrz, w górę lub w dół, podczas gdy drugie patrzy prawidłowo.
Zez może występować stale lub pojawiać się tylko w określonych sytuacjach, np. przy zmęczeniu, chorobie lub podczas patrzenia z bliska albo w dal. Często wiąże się z zaburzeniem widzenia obuocznego i może prowadzić do niedowidzenia.
W przypadku podejrzenia zeza u dziecka zalecana jest konsultacja okulistyczna, aby wdrożyć odpowiednie leczenie.
7. Jak przygotować się do badania ortoptycznego?
Do badania ortoptycznego nie jest potrzebne specjalne przygotowanie. Najlepiej, aby dziecko było wypoczęte i w spokojnym nastroju, co ułatwia przebieg badania.
Jeśli dziecko używa okularów, należy koniecznie je zabrać. Podczas wizyty wykonywane są różne testy oceniające m.in. współpracę oczu, widzenie obuoczne oraz ich ustawienie.
Badanie jest bezbolesne i polega na wykonywaniu prostych zadań, i młodszych dzieci przypominających zabawę.
8. Jak przygotować się do badania okulistycznego?
Do badania okulistycznego nie jest potrzebne specjalne przygotowanie. Warto jednak pamiętać o kilku kwestiach, które ułatwią wizytę i pozwolą na dokładniejszą ocenę stanu wzroku.
Należy zabrać ze sobą okulary, jeśli są używane na co dzień, a także wcześniejszą dokumentację okulistyczną, jeśli jest dostępna (np. wyniki badań, wypisy, recepty). W przypadku soczewek kontaktowych może być konieczne ich wcześniejsze zdjęcie przed badaniem.
Podczas wizyty mogą zostać zastosowane krople rozszerzające źrenice, które czasowo pogarszają ostrość widzenia, dlatego warto zaplanować czas po badaniu z uwzględnieniem tej zmiany.
U dzieci ważne jest, aby były wypoczęte i spokojne, co ułatwia przebieg badania.
